ანდერძი [1]

მე, ქვემორე ხელისმომწერი, იაკობ სიმონის ძე გოგებაშვილი, საღი გონებით და მტკიცე მეხსიერებით, ჩემი გარდაცვალების შემთხვევაში ვაცხადებ ჩემს შემდეგ ნება-სურვილს:

ქართულ და რუსულ ენებზე დაწერილ გამოუკლებლივ ყველა ჩემს სახელმძღვანელოსა და წიგნისა, აგრეთვე მრავალრიცხოვან ნახატ და საწერი დედნების კლიშეებსა, ლითოგრაფიულ ქვასა, რომელზედაც მოგრავირებულია საქართველოს რუკა და წარმოადგენს ,,ბუნების კარის” დანართს და ინახება მესხიევის ლითოგრაფიაში, ასევე ყველა ჩემს სტატიას, დაბეჭდილს ქართულსა და რუსულ პერიოდულ გამოცემებში, დაუმთავრებელი წიგნების, ჯერ დაუბეჭდავი სტატიების ხელნაწერებს, ჩემს ბიბლიოთეკას ვუანდრეძებ კავკასიის სამეფისნაცვლოს ქართულ მოსახლეობას შორის ,,წერა-კითხვის გამავრცელებელ” თბილისის საზოგადოებას. ამავე საზოგადოებას ვუანდერძებ მიწის ნაკვეთს ვერაზე თბილისში, ზომით 264 კვადრატულ საჟენს, რომელიც 1901 წელს ვიყიდე ნაფიც ვექილ ივანე სპირიდონის ძე ჯაბადარისაგან და მის რწმუნებულისაგან აზნაურების გერასიმე დიმიტრის ძე პოლშგენისა და ვლადიმერ ალექსის ძე ოსიპოვისაგან, აქტით № 208, რომელიც მოხდენილია იმავე წელს ქალაქ თბილისის უფროს ნოტარიუსთან.

ამასთან ერთად ,,წერა-კითხვის საზოგადოებას” ვაკისრებ დაიცვას შემდეგი პირობები:

პირველი: ჩემი სახელმძღვანელოების ყოველწლიური შემოსავლის ხარჯზე ის ვალდებულია დააარსოს და შეინახოს სანიმუშო დაწყებითი სკოლა ჩემს მშობლიურ სოფელ ვარიანში, რომელიც ქალაქ გორის მახლობლად იმყოფება.

მეორე: ყოველწლიურად აძლიოს ყოველის ნახევარი წლის განმავლობაში ასოცი მანეთი ჩემ მოხუც დას ეფემია სიმონის ასულს ინოურის ქვრივს, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ მის ღარიბ შვილს გიორგის, ოჯახთან ერთად, სანამ ეს შესაძლო იქნება.

მესამე: თუ ჩემი სტიპენდიანტები: ძმისწული შალვა გოგებაშვილი, ამჟამად კიევის კომერციული ინსტიტუტის სტუდენტი, აგრეთვე ჩემი დისწულის შვილი კონსტანტინე კასრაძე, მანგეინელი სტუდენტი, ვერ მიიღებენ საკმაო სტიპენდიებს, საზოგადოების გამგეობის შუამდგომლობით, მაშინ ეს გამგეობა მისცემს ორთავეს შესაძლებლობას ჩემი სახემძღვანელოების შემოსავლის ხარჯზე დაამთავრონ უმაღლესი განათლება.

მეოთხე: ჩემი ქართული და რუსული წიგნების ყოველი გაყიდული ეგზემპლიარიდან ,,წერა-კითხვის საზოგადოება’’ გადასდებს არანაკლებ 1 კაპეიკსა სახალხო საგანმანათლებლო კაპიტალის შესაქმნელად, რომლის პროცენტებით იგი, ქართველი ინტელიგენციის დემოკრატიული ელემენტის გასაძლიერებლად, უმთავრესად სპეციალურ, კერძოდ კი პედაგოგიურ სასწავლებლებში აღზრდის ყველაზე ნიჭიერ და სახალხო სკოლის კურსის წარმატებით დამტავრებულ ბავშვებს: გლეხებისა, მუშებისა და ღარიბ სახალხო მასწავლებელთა, ამავე კაპიტალისათვის ვნიშნავ ჩემი მიწის ნაკეთს ვერაზე, რომელსაც საზოგადოების გამგეობა გაჰყიდის მხოლოდ მაშინ, როცა მიწის ფასი ძალიან აიწევს და მთელ აღებულ თანხას შეუერთებს ჩემს სახალხო-საგანმანათლებლო კაპიტალს. ამავე კაპიტალის შემადგენლობაში უნდა შევიდეს ჩემი ნაღდი თავისუფალი თანხების დაახლოებით ნახევარი, ჩემი სხვა ანდერძის თანახმად. საგანმანათლებლო კაპიტალის სარგებლის ხარჯვას სტიპენდიისათვის საზოგადოების გამგეობა არ იწყებს მანამ, სანამ ის არ მიაღწევს ათი ათას (10. 000) მანეთამდე.

მეხუთე: ჩემი წიგნების შემოსავლიდან კი საზოგადოების გამგეობა ყოველწლიურ სუბსიდიას არანაკლებ 300 მანეთისა აძლევს ქართულ პედაგოგიურ ჟურნალს ,,განათლებას”, რათა ამ ჟურნალმა, რომელიც აუცილებლად საჭიროა ,,წერა-კითხვის საზოგადოების” მიერ დასახული მიზნების მისაღწევად, არ შეწყიტოს თავისი არსებობა დეფიციტის მძიმე ტვირთის გამო.

მეექვსე: ყოველწლიურად აძლევს აკაკი როსტომის ძე წერეთელს ას მანეთს, როგორც ჰონორარს იმ საბავშვო ლექსებისთვის, რომლებიც იბეჭდება ,,დედა-ენაში” და რომლებიც ჩემის თხოვნით სპეციალურად დაწერილია ამ ჩემი გამოცემისათვის

მეშვიდე: ყოველგვარი ცვლილება ჩემს სახელმძღვანელოებსა და წიგნებში შეიძლება იქნას შეტანილი ამ ცვლილებათა მხოლოდ ზედმიწევნით შესწავლის შემდეგ საზოგადოების გამგეობის ყველა წევრის მიერ, და მიღებულ იქნება დადგენილება გამგეობის ყველა წევრის სამი მეოთხედის მიერ. ჩემი ამათუიმ სახელმძღვანელოს გამოცემის შეწყვეტისათვის კი საჭიროა გამგეობისა და საზოგადო კრების აგრეთვე სამი მეოთხედის უმრავლესობა.

მერვე: სამი წლის განმავლობაში ჩემი გარდაცვალების დღიდან საზოგადოების გამგეობა წესრიგში მოიყვანს და დაბეჭდავს ჩემს მიერ ჯერ გამოუცემელ როგორც ქართულ, ისე რუსულ სტატიებს.

როგორც რუსული, ისე ქართული სტატიები იბეჭდება ცალკე ტომებად იმავე ქრონოლოგიური რიგით, რომლითაც ჩემს მიერ გამოცემულია ჩემი რჩეული ქართული სტატიების პირველი ტომი. ხარჯებს ორი პირველი ტომის გამოსაცემად გამგეობა ეწევა ჩემი სახელმძღვანელოების მოგებიდან იმ შემთხვევაში, თუ მე ვერ მოვახერხე ამ მიზნისათვის დავსტოვო განსაკუთრებული, სპეციალურიად-საჭირო თანხა.

მეცხრე: ,,წერა-კითხვის საზოგადოების” გამგეობა ყოველწლიურად ათავსებს თავის ანგარიშში განსაკუთრებული ნაწილის სახით რაც შეიძლება ზედმიწევნით ცნობებს ჩემი სახელმძღვანელოებისა და წიგენბის გამოცემის, მათი გაყიდვით მიღებული წმინდა მოგების და ამ მოგების გამოყენების შესახემ ჩემი ამა ანდერძის თანახმად.

მეათე: თუ ,,წერა-კითხვის საზოგადოება” რაიმე განსაკუთრებულ გარემოებათა გამო იძულებული შექმნება შესწყვიტოს თავისი არსებობა, საქმეების ლიკვიდაციის დროს საზოგადო კრებამ საკუთრების უფლება ჩემს სახელმძღვანელოებზე წიგნებზე, აგრეთვე სახალხო-საგანმანათლებლო კაპიტალზე უნდა გადასცეს რომლეიმე მნიშვნელოვან ქართულ დაწესებულებას იმ აუცილებელი პირობით, რომ წიგნების წმინდა მოგება და სახალხო-საგანმანათლებლო კაპიტალის სარგებელი გამოყენებულ იქნეს სწორედ იმ დანიშნულებისათვის, რომელიც გამოხატულია ჩემს ანდერძში.

ამა ჩემი ანდერძის აღმასრულებლად ვნიშნავ: ფილიპე გაბრილეის ძე გოგიჩაიშვილს, ვალერიან ლევანის ძე გუნიას, ნიკოლოზ იოსების ძე ლომაურს, შიო ზაქარიას ძე დედაბრიშვილს და სოფრომ ზაქარიას ძე მგალობლიშვილს. 1912 წელი 14 მარტი.

ესე ანდერძი შეადგინა, გადასწერა და მას ხელი მოაწერა თვითონ მოანდერძემ იაკობ სიმონის ძე გოგებაშვილმა.

მოწმენი: ილია პეტრეს ძე ნაკაშიძე.

დიმიტრი მოსეს ძე დუმბაძე

გრიგოლ იესეს ძე ბურჭულაძე.

[1] ჟურნალი ”განათლება” 1912 წელი №6

წაიკითხე სრულად

უნარების ტესტის 2014 წლისთვის დაგეგმილი ცვლილება

by სიმონ ჯანაშია January 17, 2014

მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, ზოგადი უნარების ტესტის ცვლილება იგეგმება. დაგეგმილია რომ გაიზარდოს დავალებების რაოდენობა, რომელზეც სწორი პასუხის არჩევა ხუთი სავარაუდო პასუხებიდან მოხდება და შემცირდება ოთხპასუხიანი დავალებების რაოდენობა.

ცვლილების საჭიროების დასაბუთება ხდება იმით, რომ სასურველია შემცირდეს აბიტურიენტების მიერ შემთხვევითი შემოხაზვის პრინციპით არჩეული პასუხების საფუძველზე მინიმალური კომპეტენციის ზღვარის გადალახვის შესაძლებლობა.

გთავაზობთ ინფორმაციას იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენი იყო მინიმალური კომპეტენციის ზღვარის გადალახვის ალბათობა ერთიანი ეროვნული გამოცდების სხვადასხვა წელს ზოგადი უნარების ტესტის ფარგლებში.

როგორც ცხრილიდან ხედავთ 2005-2013 წლებში ალბათობა მერყეობს 29.2%-სა და 97.1 პროცენტს შორის. 2014 წელს თუ კომპეტენციის ზღვარი ორი ქულით გაიზრდება და მხოლოდ ხუთ პასუხიანი კითხვები იქნება, ალბათობა შემცირდება 3.9%-მდე.

წაიკითხე სრულად

დეცენტრალიზაცია უმაღლესი განათლება

რა ტიპის ავტონომია ჰქონდათ უნივერსიტეტებს საუკუნის დასაწყისში?

by სიმონ ჯანაშია August 18, 2013

არსებობს მოსაზრება, რომ 2004 წლიდან უნივერსიტეტების ავტონომია შემცირდა. ქვემოთ მოყვანილი ბრძანება ასახავს 2004 წლამდე სახელმწიფოსა და უნივერსიტეტების ურთიერთობის ერთ ნიმუშს, რომელიც საშუალებას გვაძლევს ვიმსჯელოთ იმის შესახებ რამდენად თავისუფალი იყო უმაღლესები საკუთარ გადაწყვეტილებებში.

საქართველოს პრეზიდენტის

ბრძანებულება №101

2000 წლის 22 მარტი

ქ. თბილისი

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის შესახებ

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში უკანასკნელ წლებში გატარებული რეფორმის შემდგომში მხარდაჭერის მიზნით:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ (დ. ონოფრიშვილი) და ეკონომიკის სამინისტრომ (ვ. პაპავა):

ა) სწავლების საეტაპიანი სისრემის შემოღებასთან დაკავშირებით გადაწყვიტონ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში პროფესორ-მასწავლებელთა და სტუდენტთა თანაფარდობის კოეფიციენტის – ერთი დადგენის საკითხი;

ბ) უნივერსიტეტის მეცნიერთა კადრის შენარჩუნების, პროფესორ-მასწავლებალთა და სტუდენტთა ფუნდამენტური სამედიცინო კვლევისა და სამეცნიერო უნივერსიტეტის ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს 2001 წლიდან აღუდგინონ საბიუჯეტო ორგანიზაციის სტატუსი.

2. საქართველოს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ (ა.ჯორბენაძე) სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან (მ.უკლება) ერთად უზრუნველყოს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კათედრები სასწავლო პროცესისათვის აუცილებელი კლინიკური ბაზებით. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ მომავალი წლის ბიუჯეტში გაითვალისწინოს ამორტიზებული სასწავლო თვალსაჩინოებისა და სამედიცინო აპარატურის შეცვლისათვის საჭირო თანხის გამოყოფა.

3. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორატს (რ. ხეცურიანი) უფლება მიეცეს საშტატო განაკვეთს დაუწესოს 50-პროცენტიანი დანამატი საქართველოს 2000 წლის ბიუჯეტით მისთვის განსაზღვრული დაფინანსების ფარგლებში, ხოლო შემდგომი წლების ბიუჯეტის ფორმირებისას საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ გაითვალისწინოს ამ მიზნით შესაბამისი დაფინანსების გამოყოფა.

4. საქართველოს ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრომ სახელმწიფ პროგრამის დაფინანსება, ქუმანიტარული აქციები და უმწეოთა პროგრამების რეალიზება უპირატესად განახორციელოს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კლინიკებში.

5. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტმა, საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად, უწყვეტი სამედიცინო განათლების სისტემაში დამოუკიდებლად მოამზადოს რეზიდენტები.

6. საქართველოს ეკონომიკის სამინისტრომ და განათლების სამინისტრომ (ა.კარტოზია) განათლების სფეროში 2000-2001 სასწავლო წელს სახელმწიფო დაკვეთის ფორმირებით პროცესში გაითვალისწინონ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კოლეჯისათვის მოსწავლეთა მისაღებად კონტიგენტი 50 ერთეულის ოდენობით. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ საქართველოს 2000 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შედგენისას აღნიშნული კონტიგენტის დაფინანსების მიზნით გაითვალისწინოს სათანადო ასიგნებანი.

7. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის და მის დაქვემდებარებაში არსებული სტრუქტურების რესტრუქტურიზაციის გათვალისწინებით საქართველოს 2001 წლის საელმწიფო ბიუჯეტის შედგენისას განსაზღვროს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის დაფინანსების ფორმები და მოცულობა.

8. ბრძანებულების შესრულების კონტროლი განახორციელოს საქართველოს სახელმწიფო მინისტრთა ვაჟა ლორთქიფანიძემ.

ე. შევარდნაძე

წაიკითხე სრულად

კვლევა საკამათო საკითხი სტატისტიკა ხარისხი

მონაცემების წარდგენის მნიშვნელობა

by სიმონ ჯანაშია August 17, 2013

საქართველოში და საქართველოს ფარგლებს გარეთაც განათლების სისტემის შესახებ მონაცემების წარდგენა ხდება ვითარების დრამატიზების გზით იმისთვის, რომ ცვლილებების პოლიტიკური საფუძველი შექმნან. ამ მიზნით ხშირად საერთაშორისო კვლევები გამოიყენება. ხშირად გვეუბნებიან, რომ საქართველო ერთ-ერთ ბოლო ადგილზეა ამ კვლევების მიხედვით მსოფლიოში. რამდენად შეესაბამება ეს სიმართლეს?

ილუსტრაციაზე მოცემულია წიგნიერების საერთაშორისო კვლევაში, PIRLS 2011 მონაწილე ქვეყნების ჯგუფები ქულების მიხედვით. თუ რუკას დავაკვირდებით რამოდენიმე რამეს შევამჩნევთ, რომ:

ქულების დაჯგუფების ამ გზას თუ ავიღებთ, რაც თავად ამ კვლევის ფარგლებში დაწესებულ ე.წ. ბენჩმარკებს ითვალისწინებს ვნახავთ რომ საქართველო საშუალო 488 ქულით კვლევაში მონაწილე ქვეყნების უმრავლესობის ჯგუფშია
მსოფლიოს ქვეყნების უმრავლესობა არ იღებს მონაწილეობას ამ კვლევაში

ამ ორი დებულების გათვალისწინებით, იმის თქმა, რომ საქართველო მსოფლიოში წიგნიერების დონით "ერთ-ერთ ბოლო ადგილზეა" საფუძველს არის მოკლებული.

(ფრჩხილებში მოცემულია ქვეყნების რაოდენობა თითოეულ ჯგუფში)

წაიკითხე სრულად

საკამათო საკითხი უმაღლესი განათლება

ხელფასები უნივერსიტეტებში

by სიმონ ჯანაშია July 11, 2013

უმაღლესი განათლების კანონში შედის ცვლილება, რომლის მიხედვითაც უნივერსიტეტების ადმინისტრაციული პერსონალის ხელფასების დარეგულირება მოხდება. მაგალითად, რექტორის თანამდებობრივი სარგო განისაზღვრება, როგორც პროფესორის (სავარაუდოდ იგულისხმება სრული პროფესორი) ხელფასის მინიმუმ 1.15 და მაქსიმუმ 1.35-მაგი ოდენობით.

ამ რეგულაციის მიზანშეწონილობას განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო და საპარლამენტო უმრავლესობა იმით ასაბუთებს, რომ მათი განცხადებებით ადმინისტრაციის წევრებს დღეს ბევრად უფრო მაღალი ხელფასები აქვთ ვიდრე პროფესორებს. ხელფასებთან დაკავშირებით სხვადასხვა ციფრი: სხვადასხვა განცხადებით რექტორებს პროფესორებთან შედარებით 5, 10, 20 ჯერ უფრო მაღალი ხელფასი აქვთ.

ჩვენ შევეცადეთ გადაგვემოწმებინა ეს ინფორმაცია სახელმწიფო დაარსებულ უნივერსიტეტებში. ინფორმაცია იხილეთ ქვემოთ ან ამ ბმულზე. მოცემულია პროფესორებისა და რექტორების ხელფასების ინფორმაცია უახლესი ხელმისაწვდომი მონაცემების მიხედვით.

შენიშვნა: ყველა მონაცემი 2013 წლის არ არის. წყაროები მითითებულია და შეგიძლიათ თავად გადაამოწმოთ. თსუს შესახებ ინფორმაცია სამწუხაროდ თავისუფლად ხელმისაწვდომი ინტერნეტში არ არის. სამედიცინო უნივერსიტეტის მონაცემებში ვერ მოხერხდა პროფესორების ხელფასების მოძებნა. ასევე ვერ მოხერხდა მონაცემების მოპოვება ბათუმის უნივერსიტეტისთვის. მონაცემებში არ არის გათვალისწინებული პრემიები. არც კანონპროექტის მიხედვით იქნება პრემიები დარეგულირებული. ადმინისტრაციისა და პროფესურის მთლიან ხელფასებში იგულისხმება ერთი თვის განმავლობაში ადმინისტრაციული პერსონალისთვის (დეკანების ჩათვლით) და პროფესორებისთვის (ასისტენტი, ასოცირებული და სრული) უნივერსიტეტების მიერ გაღებულ ხარჯებს.

წაიკითხე სრულად

გამოცდები კვლევა სტატია უმაღლესი განათლება

მაია ჩანქსელიანის სტატია უმაღლეს განათლების ხელმისაწვდომობაზე

by სიმონ ჯანაშია July 09, 2013

გამოვიდა მაია ჩანქსელიანი სტატია საქართველოში უმაღლესი განათლების ხელმისაწვდომობის შესახებ: The financial burden of attending university in Georgia: Implications for rural students (საქართველოში უნივერსიტეტებში სწავლის ფინანსური ბარიერების მნიშვნელობა სოფლის სკოლადამთავრებულებისთვის).

სტატიაში საქართველოს უმაღლესი განათლების სისტემა, მისაღები გამოცდები, დაფინანსების სქემა, სწავლის ხარჯები და გაანალიზებულია გეოგრაფიულ ჭრილში სხვადასხვა ტიპის დასახლებული პუნქტებში მცხოვრებ აბიტურიენტებთან მიმართებაში. 2005-2009 წლებში უნივერსიტეტებში ჩამბარებლების შესახებ რაოდენობრივი ინფორმაციისა და დამატებით ინტერვიუების მასალის საფუძველზე ჩანს რომ უმაღლესი განათლების პოლიტიკა განსხვავებულ შესაძლებლობებს ქმნის სხვადასხვა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენლებისთვის. ანალიზიდან ჩანს, რომ ქალაქის მაცხოვრებლები უფრო მეტად არიან წარმოდგენილი ე.წ. პრესტიჟულ უნივერსიტეტებში სადაც გადასახადი მეტია. ქალაქის სკოლადამთავრებულები უფრო მეტი ალბათობით მოიპოვებენ ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე სასწავლო გრანტსაც.

სტატია მაია ჩანქსელიანის კვლევის ნაწილია, რომელიც ოქსფორდის უნივერსიტეტში სადოქტორო დისერტაციის დაცვისთვის მომზადდა. მანამდე მაიამ, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და ფონდ ღია საზოგადოების ერთობლივი პროექტის ფარგლებში დაამთავრა მაგისტრატურა ჰარვარდის უნივერსიტეტში. დაბრუნების შემდეგ დაიწყო მუშაობა ამავე სამინისტროში კვლევების დეპარტამენტში, ხოლო შემდეგ ეროვნული პროფესიული სააგენტოს დამფუძნებელ დირექტორად, რომელიც სამწუხაროდ მალევე გაუქმდა.

მსგავს თემაზე შეგიძლიათ იხილოთ შემდეგი უახლესი კვლევებიც:

ინგლისურად

Gugushvili, Alexi. "Ascriptive Inequality and Life Chances in Georgia." (2012).

ქართულად

მაჩაბელი გიორგი, ანდღულაძე ნათია, ბრეგვაძე თამარ, აფხაზავა რევაზ. "უმაღლესი განათლების გავლენა სამუშაო ძალის ფორმირებაზე" (2013)

წაიკითხე სრულად

გამოცდები საერთაშორისო

ჰოვარდ გარდნერი საერთაშორისო რეიტინგების შესახებ

by სიმონ ჯანაშია July 02, 2013

ჯოგური აზროვნების მიღმა

გონება, რომელიც ჩვენ მომავალში აუცილებლად დაგვჭირდება

ჰოვარდ გარდნერი, 2005

როგორც განათლების მკვლევარსა და მწერალს მთელს მსოფლიოში მოგზაურობის შესაძლებლობა მაქვს. განათლების სფეროში გადაწყვეტილების მიმღებებთან საუბრისას საინტერესო, მაგრამ სამწუხარო რამ აღმოვაჩინე. თუ შევაჯამებთ, მთელს მსოფლიოში განათლების ახალი მიზანი შეიძლება აღიწეროს როგორც: მცდელობა რომ გაუმჯობესდეს ან იშვიათ შემთხვევაში შენარჩუნდეს ქვეყნის პოზიცია საერთაშორისო რაოდენობრივ შედარებით კვლევებში, უმეტესად “მოსწავლეთა საერთაშორისო შეფასების პროგრამაში” (PISA) ან “მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო საგნების სწავლისა და სწავლების კვლევაში” (TIMSS).

თავისთავად ცხადია, რომ არაფერი ცუდი იმაში, რომ რომელიმე საერთაშორისო შედარებაში მაღალი ადგილი გეკავოს არ არის. უდაოა, რომ არის რაღაც რაც შეგვიძლია ვისწავლოთ ისეთი ქვეყნების მაღალი შედეგის მქონე სკოლებიდან როგორიც არის ფინეთი ან სინგაპური. თუმცა რაც უფრო მეტი ვიფიქრე ამის შესახებ, მით უფრო დავრწმუნდი რომ საერთაშორისო შედარებებში გამარჯვება სულელური მიზანია, ხოლო საკუთარი რეიტინგის ამაღლების მოთხოვნილების დაკმაყოფილებაზე ზრუნვა უბრალოდ წყლის ნაყვა. უკეთესი სარეიტინგო ადგილის მოპოვებაზე ზრუნვის პროცესში, საგანმანათლებლო ლიდერები უყურადღებოდ ტოვებენ განათლების უფრო ღრმა და უფრო მნიშვნელოვან მიზნებს.

მოდით დავიწყოთ იმით, რაც თავისთავად ცხადია. მხოლოდ ქვეყნების მცირე რაოდენობას შეუძლია რომ ლიდერებს შორის იყოს ამ სარეიტინგო შედარებებში. და ისევე, როგორც ოლიმპიური დონის კალათბურთისას, ნარდისას ან ბალეტისას უმეტესი ქვეყანა გაწბილებული დარჩება, ხოლო განათლების მინისტრების უმეტესობას კი გადადგომას ურჩევენ, სანამ ახალი სია გამოქვეყნდება.

შემდეგ, გავიაზროთ ამგვარ საზომით შეფასებისა და სხვა საზომებზე საზოგადოების წარმატებას შორის სუსტი კავშირი. მეოცე საუკუნის ოთხმოციანი წლების დასაწყისში, მრავალი ამერიკელი ადანაშაულებდა თავის სკოლას ეკონომიკური უძრაობაში და აღფრთოვანებული შესცქეროდა იაპონიის მაგალითს. ნეტა იაპონელი მოსწავლეების იმდროინდელი ტესტების ქულები გვქონოდა. შემდგომ ორ ათწლეულში, იაპონელმა მოსწავლეებმა გააგრძელეს გამოცდებზე საუკეთესო შედეგების მიღება და მიუხედავად ამისა ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური წარმეტებები უღიმღამო იყო. ამასობაში, მიუხედავად იმისა, რომ არაფერი განსაკუთრებული ამერიკის სკოლებში არ მომხდარა, ჩვენი საზოგადოება იმავე პერიოდში ეკონომიკურ კეთილდღეობის ზრდას განიცდიდა.

მაშინაც კი, როდესაც ტესტები ჩატარება და მათი დამოწმება კეთილშობილური მიზნებით არის განპირობებული, ხშირად არასასურველ შედეგებს ვიღებთ. ტესტების, როგორც ყველაზე მნიშვნელოვანის გახდომა და ტესტისთვის სწავლების საფრთხეები კარგად დოკუმენტირებულია. შეგვიძლია დავიმოწმოთ მოსწავლეებისა და მასწავლებლების, არაკეთილსინდისიერი ქცევის ან სხვა მხრივ საეჭვო საქმიანობის ნათელი მაგალითები. როდესაც ტესტები ჩვენი საზოგადოებისთვის დომინანტური ხდება, მაშინ შესაძლებლობების მქონე მოქალაქეებს უჩნდებათ მათი გამოსყიდვის სურვილი. მშობლებს, რომლებსაც არ მოსწონთ მათ შვილებზე დამყარებული სატესტო რეჟიმი თავიანთ შვილებს დამოუკიდებელ სკოლებში ათავსებენ ან სახლში აძლევენ განათლებას. აღიარებული ვეტერანი ან ახალბედა პერსპექტიული მასწავლებლები, რომლებსაც თავიანთი კურიკულუმის შედგენა ან ისე სწავლება სურთ, რასაც ტესტები არ ითვალისწინებს, გადადიან კერძო სექტორში ან ტოვებენ განათლების სფეროს.

თუმცა, რამდენადაც მე მაინტერესებს, ყველა ეს კრიტიკა მეორადია. მთავარი მიზეზი თუ რატომაც უნდა ავირიდოთ თავი განათლების მინისტრების “ჯოგური აზროვნება” ის არის, რომ რომელიმე კონკრეტული ტესტის შედეგის გაუმჯობესება როგორც მიზანი საშინელია განათლების სისტემისთვის. დროებითი რიცხვითი შედეგი, სხვადასხვა მიზეზის გამო, მთელი საგანმანათლებლო პროცესის არსებობის მიზანი ხდება. როგორი დამთრგუნველი პერსპექტივაა.

ტესტირებებით დაწყებისა (და ხშირად დასრულების) ნაცვლად, უნდა დავიწყოთ იმით, თუ როგორი აზროვნების მატარებლები გვინდა რომ აღვზარდოთ ჩვენს განათლების სისტემაში. ჩემი გააზრების თანახმად, მომავალში ჩვენ დაგვჭირდება ხუთი სახის აზროვნების კულტივირება გვინდა, როგორც ერი და უფრო მნიშვნელოვანია, როგორც მსოფლიო, წარმატებულები ვიყოთ. ეს მოიცავს შემდეგი სახის გონებას:

· დისციპლინირებული გონება, რომელსაც შეუძლია კარგად და სათანადოდ ფიქრი მნიშვნელოვანი დისციპლინების ფარგლებში;

· სინთეზატორი გონება, რომელსაც შეუძლია ინფორმაციის დიდ მოცულობის გაცხრილვა, იმის გადაწყვეტა თუ რა არის მნიშვნელოვანი და მისი გაერთიანება იმგვარად რასაც აზრი აქვს მისთვის და სხვებისთვის;

· შემოქმედებითი გონება, რომელსაც შეუძლია ახალი კითხვების წამოწევა, ახალი გადაჭრის გზების პოვნა, ჩარჩოებს მიღმა აზროვნება;

· პატივისმცემელი გონება, რომელსაც შეუძლია ინდივიდებსა და ჯგუფებს შორის განსხვავებების დაფასება, რომელიც მათ გაგებას და მათთან პროდუქტიულად საქმიანობას ეცდება; და

· ეთიკური გონება, რომელიც აზროვნებს საკუთარი ეგოისტური ინტერესების მიღმა იმის შესახებ თუ როგორი მუშაკი უნდა იყოს და როგორი მოქალაქე უნდა იყოს ადამიანი.

უდაოა, რომ თითოეული ამის მისაღწევად შესაძლებელია სათანადო გზების დასახვა, თუმცა მეეჭვება რომ ფანქრითა და ფურცლით, ან კომპიუტერებით ადმინისტრირებული, მოკლე პასუხიანი რომელიმე ტესტი ამისთვის ადეკვატური ზომაა. მაგრამ მნიშვნელოვანი საკითხი ეს არის: ნებისმიერი ქვეყანა, და ცხადია ისეთი მდიდარი და მნიშვნელოვანი მდგომარეობის მქონე, როგორიც შეერთებული შტატებია, უნდა იწყებდეს განათლების შესახებ დისკუსიებს იმის შესახებ სერიოზული მსჯელობით თუ როგორი ადამიანები გვინდა რომ გვყავდეს და ვიყოთ მომავალში.

და სწორედ ამიტომ მაგონებენ დღეს განათლების მინისტრები მთელს მსოფლიოში ლემინგებს, რომლებიც თავდაჯერებულად, ამაყად და კატასროფულობით შეაბიჯებენ უვიცობის ოკეანეში.

ჰოვარდ გარდნერი არის ჰობსის სახელობის განათლებისა და კოგნიტური ფსიქოლოგიის პროფესორი ჰარვარდის უნივერსიტეტის განათლების სკოლაში.

---------------------------------------

მთარგმნელის (ს.ჯ.) შენიშვნა: ამ თემაზე ჰოვარდ გარდნერის წიგნი “მომავლის აზროვნების ხუთი ვარიანი თარგმნილია ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის მიერ და უკვე წლებია ელოდება გამოცემას. მეტი ინფორმაცია ამ პროექტის შესახებ იხილეთ აქ.

სტატიის ინგლისური ვარიანტი შეგიძლიათ იხილოთ ამ ბმულზე.

წაიკითხე სრულად